คำผญาภาษิตอีสานมองเรื่องทุกข์สุขอย่างไร

หมวดทุกข์สุข

คาดทุกข์บ่ห่อนมี คาดมีบ่ห่อนไฮ้ คาดได้บ่ห่อนเสีย คาดเป็นผัวเป็นเมียบ่ฮ้อนฮ้าง (ป.)

ถากไม้ขวานบ่เข้านี่กะยาก บ่มีเข้ากินลูกหลานหลายนี่กะยาก ตายบ่มีพี่น้องหามไปถิ้มนี่กะยาก ตอกลิ่มใส่ลายขัดนี่กะยาก ไปวัดมนต์เจ้าหัวบ่อยู่นี่กะยาก ไต่ขัวไม้ลำเดียวนี่กะยาก เทียวทางไกลบ่มีเพื่อนนี่กะยาก ป้องไก่เถื่อนในดงนี่กะยาก (บ.)

ทุกข์ให้เลี้ยง ปากเกลี้ยงให้ไล่หนี (ป.)

คนทุกข์ใช้ของดี คนมีใช้ของขาด (ป.)

เห็นเขาทุกข์อย่าทาน เห็นเขามานอย่าท้วง (ป.)

ทุกข์เพิ่นบ่ว่าดี มีเพิ่นจั่งว่าพี่น้อง ลุงป้าเอิ้นว่าหลาน (ป.)

ทุกข์คอบปาก อยากคอบท้อง เคยแล้วอยู่บ่เป็น (ป.)

ทุกข์บ่มีเสื้อผ้าฝาเฮือนเพกะพออยู่ ทุกข์บ่มีเข้าอยู่ท้องนอนลี้อยู่บ่เป็น (ป.)

ทุกข์หนึ่งลูกตายเสีย ทุกข์สองเมียตายจาก ทุกข์สามพรากพี่น้องหนีไปไกล ทุกข์สี่ลงไปไทยค้างัวต่าง ทุกข์ห้าผัวเมียฮ้างปะกัน ทุกข์หกไปนอนวันพรากพี่น้อง ทุกข์เจ็ดป้องหมูน้อยลงไปขาย ทุกข์แปดพ่อแม่ตายแสนคึดฮอด ทุกข์เก้าบ่มีเมียกอดนอนอยู่ผู้เดียว ทุกข์สิบเทียวทางหลงยามค่ำ ทุกข์สิบเอ็ดฝนตกฮำฟ้าฮ้อง ทุกข์สิบสองเจ็บปวดท้องบ่มียา ทุกข์สิบสามทุกขาขี้หน่อโม้ (บ.)

ทุกข์ให้เลี้ยงม้า กำพร้าให้เลี้ยงหมู (ป.)

เทียวทางไกลอยากน้ำนี่กะยาก ปวดม้ามไกลหมอยานี่กะยาก เฮ็ดนาน้ำท่วมกะยาก อยากเหล้าบ่มีกินนี่กะยาก ฝนตกลินปวดท้องขี้นี่กะยาก (บ.)

บ่ทุกข์บ่ยาก บ่อึดบ่อยาก (ป.)

มีเงินเว้าได้ มีไม้เฮ็ดเฮือนงาม (ป.)

มีเงินให้เพิ่นกู้ มีชู้ให้เพิ่นเล่น (ป.)

มีเป็นคน จนเป็นหมา (ป.)

สุขเมืองฟ้ามีแต่แดดกับฝน สุขเมืองคนมีแต่กินกับสี้ (ป.)

สุขเพราะมีเข้ากิน สุขเพราะมีดินอยู่ สุขเพราะมีคู่นอนนำ สุขเพราะมีเงินคำใช้เต็มไถ่ สุขเพราะมีเฮือนหลังใหญ่มุงแป้นกระดาน สุขเพราะมีลูกหลานหลายมานั่งเฝ้า (ป.)

อยากทุกข์ให้เป็นนายคน อยากสาละวนให้เอาเมียแม่น้อย อยากให้เขาป้อยให้ขี้ใส่หนทาง (บ.)

อยากจนให้ขี่ถี่ อยากมีให้ให้ทาน (ป.)

อยากทุกข์ให้เป็นนาย อยากสำบายให้เป็นแหล้ง (ป.)

อยากทุกข์ให้ค้าควาย อยากรวยให้ค้าโบกค้าเบี้ย (ป.)

อยากมีหลายมันไฮ้ อยากได้หลายมันตาย (ป.)

อยากมีให้ยืมเงินไปค้า อยากขึ้นชั้นฟ้าให้ฆ่าเจ้าเอาของ (ป.)

ห็นว่ามีสุขแล้วผักตำนิลบ่อยากเบิ่ง

เห็นว่ามีสุขแล้วบ่เหลียวแลพวกเพื่อน

ในโลกนี้บ่ห่อนอยู่เดียวเป็น

คันว่ามีผืนผ้าบ่หาแพรพาดบ่า

 

ทุกข์เพิ่นบ่ว่าดี มีจั่งว่าพี่น้อง ลุงป้าเอิ้นว่าหลาน

ทุกข์คอบปาก ยากคอบท้อง เคยแล้วอยู่บ่เป็น

ทุกข์บ่มีเสื้อผ้า ฝาเฮือนเพกะพออยู่ ทุกข์บ่มีข้าวอยู่ท้อง นอนลี้อยู่บ่เป็น

ทุกข์กายอยู่ได้ ทุกข์ใจอยู่ยาก

ทุกข์ให้เลี้ยงม้า กำพร้าให้เลี้ยงหมู

บ่ทุกข์บ่ยาก บ่อึดบ่อยาก

มีเงินเว้าได้ มีไม้เฮ็ดเฮือนงาม

มีเงินให้เพิ่นกู้ มีซู้ให้เพิ่นเล่น (นี่กะทุกข์)

สุขเพราะมีข้าวกิน สุขเพราะมีดินอยู่

สุขเพราะมีคู่นอนนำ สุขเพราะมีคำเต็มไถ่

สุขเพราะมีเฮือนใหญ่มุงแป้นกระดาน สุขเพราะหลานหลายนั่งเฝ้า

อยากทุกข์ให้เป็นนายคน อยากสาละวนให้เอาเมียน้อย

อยากจนให้ขี้ถี่ อยากมีให้ทาน

อยากทุกข์ให้เป็นนาย อยากซำบายให้เป็นแหล่ง

อยากทุกข์ให้ค้าควย (ควาย) อยากรวยให้ค้าโบกค้าเบี้ย

อยากมีหลายมันไฮ้ อยากได้หลายมันตาย

อยากมีให้ยืมเงินเพิ่นไปค้า อยากขึ้นฟ้าให้ฆ่าเจ้าเอาของ

ทุกข์ยากฮ้าย ขอขอดแลงงายก็ดี อย่าได้ลืมคำสัตย์ เที่ยงจริงคำมั่น